Cần Thơ: Phân tích chuyên sâu đề xuất sân bay mới và trung tâm hành chính – Tham vọng hay thực tế?

Cần Thơ, đô thị trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đang đứng trước những đề xuất quy hoạch đầy tham vọng đến năm 2050, tầm nhìn 2075. Trong đó, việc xây dựng sân bay mới và di dời trung tâm hành chính thành phố là hai điểm nóng thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên gia và thị trường bất động sản. Tuy nhiên, những ý tưởng này đang vấp phải nhiều hoài nghi về tính khả thi và cơ sở thuyết phục.

Đề xuất xây sân bay mới và di dời trung tâm hành chính Cần Thơ hiện chưa có cơ sở thuyết phục vững chắc. Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ đang hoạt động dưới 40% công suất thiết kế, thiếu đường bay quốc tế ổn định, trong khi các phương án vị trí sân bay mới còn nhiều rủi ro và chưa được chứng minh về hiệu quả kinh tế, tài chính.

Sân bay Cần Thơ mới: Tham vọng hay thực tế chưa kiểm chứng?

Dự thảo quy hoạch Cần Thơ đến năm 2050 đề xuất xem xét vị trí xây thêm sân bay mới, trong khi Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ hiện hữu đang hoạt động rất cầm chừng. Năm 2025, sân bay này dự kiến phục vụ khoảng 1,1 triệu hành khách, chỉ đạt 37% công suất thiết kế 3 triệu khách/năm. Đáng chú ý, dù mang danh quốc tế, sân bay Cần Thơ nhiều năm nay vẫn chưa có đường bay quốc tế thường lệ ổn định.

Công suất hiện hữu và dự báo ngành hàng không

Quy hoạch ngành hàng không quốc gia xác định Cảng hàng không Cần Thơ đạt khoảng 7 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 12 triệu vào năm 2050. Tuy nhiên, đơn vị tư vấn cho dự án sân bay mới lại đưa ra con số 18-20 triệu hành khách vào năm 2050. Sự chênh lệch lớn này chưa được chứng minh bằng các dự báo thị trường, mạng đường bay, nguồn vốn và phân kỳ đầu tư cụ thể.

• Công suất hiện tại (2025): Khoảng 1,1 triệu hành khách/năm (37% công suất thiết kế 3 triệu khách/năm).
• Quy hoạch ngành hàng không (2030): 7 triệu hành khách/năm.
• Quy hoạch ngành hàng không (2050): 12 triệu hành khách/năm.
• Đề xuất tư vấn sân bay mới (2050): 18-20 triệu hành khách/năm.

Kiến trúc sư Châu Minh Khải, Giảng viên Đại học Cần Thơ, nhấn mạnh rằng danh mục quy hoạch cảng hàng không quốc gia hiện chưa xác lập Cảng hàng không Trần Đề. Do đó, ưu tiên hàng đầu phải là khai thác hiệu quả và nâng cấp sân bay Cần Thơ hiện hữu, tránh phân tán nguồn lực cho một dự án mới chưa rõ ràng.

Đánh giá các vị trí đề xuất cho sân bay mới

Các phương án vị trí cho sân bay mới cũng đối mặt với nhiều thách thức:

• Trần Đề: Gần cảng biển nhưng chi phí xây dựng, kết nối và bảo trì đặc biệt lớn. Khu vực này còn đối mặt rủi ro nước biển dâng, mưa bão và an toàn hàng không. Đây chỉ nên là ý tưởng dài hạn.
• Xã Vĩnh Tường: Gần cao tốc nhưng chỉ cách sân bay Cần Thơ hiện hữu khoảng 30km. Vị trí này dễ gây chồng lấn vùng trời, thị trường và phạm vi phục vụ, không nên ưu tiên.
• Phía Nam Sóc Trăng cũ: Có lợi thế về kết nối cao tốc, cảng Trần Đề và logistics biển - hàng không. Đây là phương án có thể nghiên cứu sâu hơn, nhưng cần kiểm chứng kỹ lưỡng về nền đất, nguy cơ ngập, xâm nhập mặn, tiềm năng thị trường và hiệu quả tài chính.

Theo chuyên gia, việc lựa chọn vị trí sân bay phải đánh giá đồng thời vùng trời, nhu cầu thị trường, kết nối mặt đất, các yếu tố an toàn bay, môi trường. Không thể chỉ dựa vào quỹ đất hoặc mục tiêu tạo động lực phát triển. Sân bay mới chỉ nên xem xét khi có nhu cầu thực tế, dự báo độc lập, phương án tài chính khả thi, đánh giá môi trường đầy đủ và được bổ sung vào quy hoạch ngành quốc gia.

Di dời trung tâm hành chính Cần Thơ: Lợi ích hay gánh nặng?

Bên cạnh sân bay, đề xuất di dời trung tâm hành chính TP. Cần Thơ về Ngã Bảy (thuộc Hậu Giang cũ) cũng là một điểm gây tranh cãi lớn trong dự thảo quy hoạch.

Vị thế trung tâm hiện hữu

Kiến trúc sư Châu Minh Khải cho rằng, việc mở rộng địa giới sau sáp nhập không đồng nghĩa phải di dời trung tâm hành chính. Khu vực trung tâm Cần Thơ hiện nay, đặc biệt là quận Ninh Kiều, đã tập trung hệ thống cơ quan, nhân lực, sân bay, trường đại học, bệnh viện và dịch vụ đô thị hoàn chỉnh. Việc di dời chỉ hợp lý khi chứng minh được vị trí hiện tại không còn đáp ứng yêu cầu quản trị, và lợi ích mang lại lớn hơn toàn bộ chi phí xây dựng, vận hành, di chuyển cán bộ, xử lý tài sản công và tác động xã hội.

Một góc Ninh Kiều, nơi đặt trung tâm hành chính Cần Thơ hiện nay.

Phân tích đề xuất Ngã Bảy

Ngã Bảy được đơn vị tư vấn đề xuất làm trung tâm hành chính mới nhờ vị trí tương đối trung tâm về địa lý của thành phố, tiếp cận Quốc lộ 1 và hành lang giao thông dự kiến đi Trần Đề.

Tuy nhiên, Ngã Bảy vẫn chưa đủ căn cứ xác định là vị trí tối ưu. Hạ tầng hành chính, giao thông công cộng, y tế, giáo dục và dịch vụ cấp thành phố tại đây chưa hoàn chỉnh. Khu vực này có nhiều sông rạch, đòi hỏi đánh giá kỹ lưỡng về ngập, sụt lún, địa chất và chi phí xử lý nền đất. Chi phí xây dựng, vận hành, di dời và đầu tư đồng bộ nhà ở, giao thông, trường học, bệnh viện có thể rất lớn.

Một góc Ngã Bảy, nơi đơn vị tư vấn đề xuất quy hoạch thành trung tâm hành chính mới cho Cần Thơ.

Vị chuyên gia cũng chỉ ra rằng trung tâm về địa lý chưa chắc là trung tâm về khả năng tiếp cận của dân cư. Việc di dời có thể làm giảm hiệu quả của hệ thống cơ quan và dịch vụ đang tập trung hiện nay. Do đó, Ngã Bảy chỉ nên được xác định là khu vực dự trữ nghiên cứu dài hạn, chưa sử dụng để quy hoạch làm căn cứ thu hồi đất, phê duyệt dự án hoặc phát triển bất động sản.

Giải pháp thay thế và tầm nhìn dài hạn

Thay vì di dời, ông Khải đề xuất trước mắt nên giữ trung tâm hành chính tại khu vực hiện nay. Đồng thời, tổ chức các điểm phục vụ hành chính tại các địa bàn xa như Vị Thanh, Sóc Trăng, Ngã Bảy và phát triển chính quyền số, dịch vụ công phi địa giới để nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

“Trung tâm hành chính và sân bay mới là những công trình có chi phí lớn, ảnh hưởng hàng trăm năm. Mọi quyết định phải dựa trên dữ liệu kiểm chứng, hiệu quả kinh tế - xã hội, an toàn môi trường và lợi ích lâu dài của người dân”, kiến trúc sư Châu Minh Khải khẳng định.

Những phân tích từ chuyên gia cho thấy, Cần Thơ cần một cái nhìn thận trọng và toàn diện hơn cho các đề xuất quy hoạch mang tính lịch sử này. Quyết định cuối cùng phải dựa trên cơ sở khoa học vững chắc, tránh những rủi ro tiềm ẩn và đảm bảo phát triển bền vững cho đô thị trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long.

Nguồn tổng hợp & tham khảo: https://cafef.vn/noi-thang-bat-cap-ve-de-xuat-xay-san-bay-can-tho-moi-188260913161727061.chn