Loạt quy định mới về đất đai và xử phạt hành chính chính thức có hiệu lực từ tháng 8/2026

Tháng 8/2026 là một cột mốc quan trọng đối với lĩnh vực bất động sản và quản lý đất đai tại Việt Nam, khi hàng loạt quy định pháp luật mới chính thức có hiệu lực. Các thay đổi này được kỳ vọng sẽ tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, siết chặt kỷ luật hành chính và minh bạch hóa thị trường. Đặc biệt, hai nghị định đáng chú ý là Nghị định 281/2026/NĐ-CP (sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai) và Nghị định 228/2026/NĐ-CP (liên quan đến đo đạc và bản đồ) sẽ mang đến những tác động trực tiếp đến các chủ thể tham gia thị trường.

Nghị định 281/2026/NĐ-CP: Tăng cường quyền lực xử phạt cấp cơ sở và điều chỉnh hành vi vi phạm đất đai

Có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, Nghị định 281/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã sửa đổi, bổ sung một số quy định trọng yếu của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Những điểm mới này hứa hẹn sẽ thay đổi đáng kể cách thức quản lý và xử lý các hành vi sai phạm liên quan đến đất đai.

Thẩm quyền xử phạt của chủ tịch UBND cấp xã được nâng cao vượt trội

Một trong những thay đổi nổi bật nhất là việc tăng cường thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã. Theo quy định mới, vị trí này có quyền:

• Phạt cảnh cáo.
• Phạt tiền tối đa lên đến 250 triệu đồng, tăng gấp 50 lần so với mức 5 triệu đồng trước đây.
• Đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 3 tháng.
• Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.

Sự gia tăng thẩm quyền này được kỳ vọng sẽ giúp các địa phương chủ động và hiệu quả hơn trong việc xử lý các vi phạm đất đai ngay từ cấp cơ sở, giảm tải cho các cơ quan cấp trên và đảm bảo trật tự trong quản lý đất đai.

Bổ sung trường hợp miễn xử phạt khi không đăng ký biến động đất đai

Nghị định 281 cũng điều chỉnh quy định về hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai. Trước đây, hành vi này có thể bị xử phạt từ 2-3 triệu đồng. Tuy nhiên, kể từ ngày 31/8, Nghị định 281 bổ sung một trường hợp ngoại lệ quan trọng:

Không áp dụng mức phạt trên đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các dự án đầu tư, tránh việc áp dụng cứng nhắc các quy định xử phạt trong một số trường hợp đặc thù.

Nguyên tắc chuyển tiếp và các biện pháp khắc phục hậu quả mới

Nghị định cũng quy định rõ ràng về nguyên tắc chuyển tiếp: Các trường hợp đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt sẽ không bị xử phạt. Tương tự, các quyết định xử phạt đã ban hành trong khoảng thời gian từ 31/1/2026 đến trước 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện cũng sẽ không tiếp tục thi hành. Điều này thể hiện sự linh hoạt và nhân văn trong quá trình chuyển giao pháp luật.

Ngoài ra, Nghị định 281 còn bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả mới, bao gồm:

• Buộc khôi phục hiện trạng ban đầu của đất trước thời điểm xảy ra vi phạm.
• Buộc khôi phục trạng thái ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính.
• Buộc thực hiện lại đầy đủ các thủ tục hành chính về đất đai theo quy định.
• Buộc nộp lại toàn bộ giấy tờ giả hoặc các hồ sơ, tài liệu đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung đã sử dụng.

Nghị định 228/2026/NĐ-CP: Tăng cường xử phạt vi phạm trong lĩnh vực đo đạc và bản đồ

Song hành cùng các thay đổi về đất đai, từ ngày 15/8/2026, Nghị định 228/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 18/2020/NĐ-CP) về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đo đạc và bản đồ cũng chính thức có hiệu lực. Nghị định này điều chỉnh tăng mạnh các mức xử phạt, nhằm siết chặt quản lý chất lượng và tính hợp pháp của các hoạt động đo đạc, bản đồ.

Chi tiết các mức xử phạt mới

Các hành vi vi phạm điều kiện kinh doanh dịch vụ đo đạc và bản đồ sẽ phải đối mặt với các mức phạt nghiêm khắc hơn:

• Phạt tiền từ 5-10 triệu đồng: Áp dụng cho hành vi tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung chứng chỉ hành nghề hoặc hành nghề không đúng nội dung ghi trong chứng chỉ.
• Phạt tiền từ 10-20 triệu đồng: Dành cho các trường hợp hành nghề khi không có chứng chỉ hành nghề, hành nghề trong thời gian bị buộc nộp lại chứng chỉ, làm sai lệch hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoặc không duy trì đủ điều kiện để được cấp giấy phép hoạt động.
• Phạt tiền từ 20-30 triệu đồng: Áp dụng khi hoạt động không đúng nội dung giấy phép, tẩy xóa, sửa chữa giấy phép hoặc tiếp tục hoạt động khi giấy phép đã hết thời hạn.
• Phạt tiền cao nhất từ 40-50 triệu đồng: Dành cho trường hợp hoạt động đo đạc và bản đồ không có giấy phép hoặc vẫn tiếp tục hoạt động trong thời gian bị buộc nộp lại giấy phép cho cơ quan có thẩm quyền.

Những quy định mới này cho thấy quyết tâm của nhà nước trong việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng các dịch vụ liên quan đến đất đai và đo đạc bản đồ, góp phần tạo nên một môi trường đầu tư và kinh doanh bất động sản minh bạch, lành mạnh hơn trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo: https://cafef.vn/ngay-trong-thang-8-nhieu-quy-dinh-moi-ve-dat-dai-co-hieu-luc-188260803055617501.chn