Môi giới BĐS 'kẹt' chứng chỉ: Khi pháp lý siết chặt, thị trường chờ thanh lọc

Quy định mới về chứng chỉ hành nghề đang tạo ra một "nghịch lý" lớn trong ngành môi giới bất động sản Việt Nam. Hàng chục nghìn cá nhân đang đối mặt với áp lực tuân thủ pháp luật và nguy cơ bị phạt nặng, trong khi quy trình thi và cấp chứng chỉ lại diễn ra chậm chạp, gây đình trệ hoạt động và ảnh hưởng đến niềm tin thị trường.

Siết chặt pháp lý: Lực đẩy hay rào cản cho môi giới BĐS chuyên nghiệp?

Quy định mới về chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản đang tạo ra áp lực lớn cho hàng chục nghìn cá nhân, buộc họ phải hoàn tất thủ tục pháp lý để tránh mức phạt lên tới 60 triệu đồng. Tuy nhiên, việc thiếu hụt các kỳ thi và chậm trễ trong cấp chứng chỉ đang cản trở quá trình chuyên nghiệp hóa, gây ra tình trạng "treo" nghề và ảnh hưởng đến thanh khoản thị trường.

Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Nghị định 339/2026 đã đặt ra yêu cầu bắt buộc đối với mọi cá nhân hành nghề môi giới phải có chứng chỉ, chấm dứt kỷ nguyên "môi giới tự do" không kiểm soát. Đây là bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, minh bạch hóa thị trường và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Áp lực tuân thủ và nỗi lo "treo" nghề

Thực tế cho thấy, nhiều môi giới đang "chạy đua" để hoàn tất chứng chỉ. Anh Nguyễn Trung Hiếu, một môi giới tại TP HCM, mất gần một tháng học và nhiều tháng chờ lịch thi. Dù đã thi đạt từ đầu tháng 7, anh vẫn chưa nhận được chứng chỉ.

Tương tự, chị Hạnh, môi giới nhà phố tự do, cũng đã hoàn thành khóa học nhưng vẫn mòn mỏi chờ lịch sát hạch. Việc này không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến thu nhập, bởi theo quy định, họ không được hành nghề khi chưa có chứng chỉ. Đây là "chi phí trì hoãn" mà không ít môi giới đang phải gánh chịu.

Nút thắt hạ tầng: Khi chính sách đi trước thực thi

Mặc dù nhu cầu về chứng chỉ tăng vọt, hạ tầng thực thi lại chưa theo kịp. Tại TP HCM, một thị trường sôi động với hàng chục nghìn môi giới, Sở Xây dựng mới chỉ tổ chức duy nhất một kỳ thi từ đầu năm, thu hút hơn 6.000 thí sinh. Con số 5.200 người đạt chứng chỉ vẫn còn quá nhỏ so với lực lượng môi giới khổng lồ trên địa bàn.

Ông Nguyễn Hoàng, Phó giám đốc Học viện Eagle Academy, thẳng thắn nhận định: "Pháp luật đã yêu cầu môi giới có chứng chỉ nhưng hạ tầng thực thi chưa theo kịp. Người muốn tuân thủ pháp luật cũng không có đủ 'cửa' để hoàn thành thủ tục đúng hạn."

Hệ lụy cho thị trường và niềm tin nhà đầu tư

Tình trạng thiếu kỳ thi không chỉ gây khó khăn cho môi giới mà còn tạo ra những hệ lụy tiêu cực cho toàn thị trường. Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) ước tính cả nước có khoảng 300.000 môi giới, nhưng chỉ hơn 40.000 người (tương đương hơn 10%) có chứng chỉ hành nghề.

Hàng chục nghìn học viên đã hoàn thành đào tạo nhưng không thể thi sát hạch do nhiều địa phương triển khai chậm. Điều này khiến 416 sàn giao dịch phản ánh tình trạng thiếu nhân sự đạt chuẩn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và khả năng cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, nhấn mạnh đây là "nghịch lý giữa mục tiêu quản lý và quá trình thực thi." Khi môi giới không thể hành nghề hợp pháp, rủi ro phát sinh các hoạt động "chui" hoặc sử dụng chứng chỉ giả mạo sẽ tăng cao, làm giảm tính minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường.

Nội dung đào tạo và sát hạch chưa thống nhất cũng là một vấn đề. Ông Hoàng chỉ ra rằng mỗi cơ sở triển khai một cách, đề thi giữa các địa phương khác nhau, dẫn đến tình trạng môi giới tìm đến các tỉnh được cho là "dễ thi hơn". Thậm chí, một số đơn vị còn quảng cáo "bao đậu", làm suy yếu ý nghĩa của việc sát hạch năng lực.

Giải pháp nào cho "nghịch lý" chứng chỉ hành nghề?

Trước những bất cập này, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo các địa phương tăng cường phổ biến quy định, tổ chức thi định kỳ và công khai lịch thi. Tuy nhiên, số lượng kỳ thi vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế.

Các chuyên gia đã đưa ra nhiều kiến nghị mang tính đột phá để tháo gỡ nút thắt này:

• Số hóa toàn bộ quy trình: Từ học, đăng ký, thi đến cấp chứng chỉ để rút ngắn thời gian chờ đợi.
• Cơ chế chuyển tiếp linh hoạt: Cho phép người đã hoàn thành khóa đào tạo được hành nghề tạm thời đến khi có cơ hội sát hạch, tránh tình trạng "muốn làm đúng luật nhưng không thể".
• Quản lý ba cấp: Thiết lập cơ chế quản lý xuyên suốt từ Bộ Xây dựng, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh đến sàn giao dịch, với một đơn vị chuyên trách tại địa phương chịu trách nhiệm toàn diện.
• Thi liên tỉnh hoặc trực tuyến: Mở rộng phạm vi thi để đáp ứng nhu cầu lớn của lực lượng môi giới và giảm áp lực tổ chức cho từng địa phương.

Chuẩn hóa nghề môi giới là một yêu cầu cấp thiết để thị trường bất động sản phát triển bền vững, minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, chứng chỉ hành nghề không nên trở thành rào cản vô lý, làm suy yếu động lực của những người muốn đóng góp vào sự phát triển chung của ngành.

Nguồn tổng hợp & tham khảo: https://vnexpress.net/moi-gioi-bat-dong-san-tat-bat-thi-chung-chi-hanh-nghe-5117426.html