Quy hoạch TP.HCM 100 năm: Đòn bẩy vốn tư nhân và tầm nhìn siêu đô thị

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước ngưỡng cửa của một bản quy hoạch tổng thể mang tầm nhìn thế kỷ. Đây không chỉ là bản đồ định hướng không gian, mà còn là chiến lược kinh tế, xã hội đầy tham vọng. Điểm nhấn cốt lõi được Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh: quy hoạch phải trở thành nam châm hút vốn tư nhân theo cơ chế thị trường, với vai trò dẫn dắt của nguồn lực Nhà nước.

Quy hoạch TP.HCM 100 năm: Đòn bẩy vốn tư nhân và tầm nhìn chiến lược

Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm tập trung vào việc thu hút mạnh mẽ nguồn vốn tư nhân, đồng thời sử dụng vốn Nhà nước để định hướng và dẫn dắt. Mục tiêu là kiến tạo một mô hình phát triển bền vững, đa cực, không còn phụ thuộc vào việc mở rộng dân số hay khai thác đất đai.

Tại hội nghị tham vấn ý kiến nhà đầu tư và chuyên gia, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn yêu cầu bản quy hoạch phải cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng về phát triển TP.HCM và cả nước. Thành phố sở hữu không gian phát triển rộng lớn, hội tụ nhiều chức năng chiến lược như tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghiệp, logistics, năng lượng và du lịch sinh thái. Đây là cơ hội vàng để tái cấu trúc mô hình phát triển.

Bản quy hoạch lần này cần đáp ứng 4 yêu cầu trọng yếu:

• Cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.
• Giải quyết triệt để các điểm nghẽn phát triển hiện hữu.
• Đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
• Phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thoát ly phụ thuộc đất đai, dân số: Động lực tăng trưởng mới

Với tầm nhìn 100 năm, các mốc quan trọng như 2030, 2045, 2050 cần có chỉ tiêu cụ thể để theo dõi và đánh giá. Mỗi giai đoạn phải xác định rõ vị thế, mô hình kinh tế, quy mô dân số, không gian phát triển, trình độ hạ tầng và chất lượng sống cần đạt được.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đặc biệt lưu ý nghiên cứu các động lực tăng trưởng mới. Đó là năng suất, nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ và khả năng huy động vốn. Điều này nhằm tránh phụ thuộc quá lớn vào việc mở rộng dân số, nguồn lực đất đai hay đầu tư công như thực tiễn quy hoạch trước đây.

“Thực tiễn quy hoạch trước đây chủ yếu dùng vốn Nhà nước, hiện nay nguồn vốn tư nhân rất nhiều, nên lập quy hoạch phải hút được nguồn vốn theo cơ chế thị trường, đồng thời vốn Nhà nước mang tính chất dẫn dắt”, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh.

Cấu trúc không gian và kinh tế: Kiến tạo siêu đô thị đa cực

Đối với các cực động lực, quy hoạch cần xác định rõ chức năng chủ đạo, phạm vi ảnh hưởng, quy mô dân số, việc làm, nhu cầu đất đai, hạ tầng động lực và các dịch vụ công cộng cấp vùng. Phát triển đa cực không phải là chia đều không gian, mà phải tạo sự phân công chức năng, chuyên môn hóa và bổ trợ lẫn nhau.

Phương án cấu trúc không gian đang nghiên cứu theo hướng siêu đô thị, với năm cực động lực, năm trung tâm vệ tinh, ba hành lang kết nối trọng điểm, năm liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Mô hình này có nhiều điểm mới, nhưng cần làm rõ mối quan hệ giữa các lớp cấu trúc, tránh chồng lấn chức năng.

Một nội dung khác được Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh là gắn cấu trúc không gian với cấu trúc kinh tế. Các ngành, cụm ngành cần xác định vai trò và mối liên hệ với các cực tăng trưởng, hành lang giao thông, trung tâm logistics, cảng biển, trung tâm đổi mới sáng tạo và các vùng đô thị.

Quy hoạch cũng phải đặt trên nền tảng tự nhiên của TP.HCM, chú trọng hệ thống sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, các vùng ven biển, rừng ngập mặn Cần Giờ và những khu vực chịu tác động của ngập, triều cường, xâm nhập mặn. Đồng thời, cần rà soát kỹ khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng, nhà ở, trường học, bệnh viện và cây xanh, kiểm soát nguy cơ đô thị hóa lan tỏa.

Hạ tầng đi trước, không gian ngầm đột phá

Quan điểm “hạ tầng đi trước một bước và dẫn dắt tổ chức không gian” cần được cụ thể hóa. Hệ thống hạ tầng khung phải nghiên cứu tích hợp giữa đường bộ, đường sắt quốc gia, đường sắt vùng, đường sắt đô thị, cảng biển, hàng không, đường thủy, cấp thoát nước, năng lượng và hạ tầng số.

Cùng với phát triển mặt đất, TP.HCM phải tích hợp quy hoạch không gian ngầm, công trình ngầm, hệ thống tầng cao trong một cấu trúc thống nhất. Bộ Xây dựng đang xây dựng Đề án không gian ngầm trình Bộ Chính trị, mong muốn TP.HCM cùng Hà Nội là hai địa phương thí điểm phát triển không gian này.

Quy hoạch hành động: Nhận diện rủi ro và thể chế thực thi

TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, nhận định quy hoạch vừa là ước mơ, vừa là sự đánh cược do nhiều biến số thay đổi nhanh. Ông đề cao tính chất thị trường trong quy hoạch và nhấn mạnh 4 yếu tố cốt lõi: công trình vật lý; sự di chuyển của các dòng chảy kinh tế - xã hội và công nghệ; di sản, văn hóa; cùng với sự phát triển và hạnh phúc của con người.

Bất kỳ bản quy hoạch nào, dù tầm nhìn 100 năm, cũng phải tính đến rủi ro từ thiên nhiên, thời tiết và sai lầm chính sách. Quan trọng là nhận diện và giảm thiểu rủi ro. Yếu tố di sản và văn hóa cần được đưa lên vị trí cao hơn, với cách ứng xử phù hợp cảnh quan sông nước và giá trị văn hóa.

Hướng tới năm 2030, TP.HCM phải trở thành hình mẫu phát triển của cả nước, với khả năng chống chịu, bền vững, tự chủ chiến lược và chủ quyền công nghệ. Thành phố cũng đặt mục tiêu đầu tư khoảng 200.000 căn nhà xã hội cho cư dân đô thị.

Quan trọng hơn, quy hoạch phải trở thành một quy hoạch hành động, quyết định rõ 10 năm tới sẽ làm gì và làm như thế nào. Yếu tố quyết định nằm ở thể chế thực hiện. Thành phố cần chủ động xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp, không chờ Trung ương. Việc hình thành cơ cấu tổ chức kết nối chuyên gia và bộ máy quản lý, bắt tay ngay vào những việc ưu tiên là then chốt. Nếu 10 năm tới không thành công, tầm nhìn 100 năm sẽ mất đi nhiều ý nghĩa.

Hội tụ trí tuệ và cơ hội bứt phá

Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên đánh giá đây là bản quy hoạch tốt nhất từ trước đến nay để thực thi, với cách tiếp cận rõ ràng nhưng đủ linh hoạt. Ông nhấn mạnh điều đặc biệt của TP.HCM là khả năng hội tụ trí tuệ quốc tế, doanh nhân và trí thức Việt kiều, tạo nên “túi khôn” giúp xử lý vấn đề hiệu quả. Bằng chứng là quy hoạch tổng thể TP.HCM quy tụ đóng góp lớn từ chuyên gia trong và ngoài nước.

Với tầm nhìn 100 năm, cần tính toán các mốc phát triển cụ thể như năm 2030, 2045, 2075. TP.HCM đã có Luật Phát triển đô thị, cùng với quy hoạch tổng thể, đủ lực, đủ quyền và tự tin xác lập chân dung phát triển, có cơ hội bứt phá. Thành phố đã đến giai đoạn nước rút, chín muồi và sẵn sàng thực thi phát triển mới.

Nguồn tổng hợp & tham khảo: https://cafef.vn/thu-truong-xay-dung-quy-hoach-tphcm-100-nam-phai-hut-duoc-von-tu-nhan-188260911213939623.chn