Trục đại lộ sông Hồng: Áp lực bảo tồn di sản và bài toán tái định cư tại Hà Nội

Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, một trong những động lực phát triển đô thị trọng điểm của Hà Nội, đang bước vào giai đoạn lấy ý kiến cộng đồng. Tuy nhiên, kế hoạch này đang đối mặt với những đề xuất mạnh mẽ từ phía người dân, tập trung vào việc bảo tồn các khu dân cư có lịch sử lâu đời và đảm bảo quyền lợi tái định cư.

Đề xuất từ cộng đồng: Không giải tỏa trắng, giữ lại bản sắc

Người dân tại các khu vực ven sông Hồng đề nghị Hà Nội điều chỉnh tuyến đường Trục đại lộ sông Hồng, tránh giải tỏa trắng các khu dân cư có lịch sử lâu đời như Thạch Cầu, Bắc Biên. Họ mong muốn bảo tồn di sản, giữ nguyên nghĩa trang và được tái định cư tại chỗ hoặc gần kề, đảm bảo sinh kế.

Ngày 11/9, Hà Nội đã tổ chức hội nghị trực tuyến để tiếp nhận ý kiến về đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) và phương án tuyến đường bộ Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500. Đây là cơ hội để tiếng nói người dân được lắng nghe trực tiếp.

Tiếng nói từ các khu dân cư lịch sử

• Khu dân cư Thạch Cầu (phường Long Biên): Đại diện tổ dân phố Thạch Cầu 1, 2 đề nghị điều chỉnh tuyến đường rộng 73,5m ra khỏi khu dân cư, không giải tỏa trắng khu vực có lịch sử gần 500 năm và giữ lại nghĩa trang.
• Cụm làng Bắc Biên (phường Bồ Đề): Ông Lê Đăng Lập nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn cụm làng hình thành hơn 1.000 năm với 6 di tích lịch sử, văn hóa. Người dân cũng băn khoăn về làng Bắc Cầu trong diện di dời toàn bộ, kiến nghị điều chỉnh hướng tuyến để hạn chế số hộ phải di dời và bố trí tái định cư bằng đất tại các phường, xã lân cận.
• Xã Vĩnh Thanh (thôn Hải Bối, Yên Hà, Ngọc Giang): Chị Lê Thị Dung phản ánh một số công trình văn hóa, lịch sử và hạ tầng xã hội chưa được cập nhật chính xác. Người dân đề nghị rà soát, cập nhật thông tin và sớm công bố ranh giới các khu dân cư được giữ lại, chỉnh trang để ổn định cuộc sống.
• Thôn Yên Mỹ (xã Thanh Trì): Người dân đề nghị giữ nguyên khu dân cư hiện hữu, các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng và chỉ chỉnh trang hệ thống giao thông nội bộ. Nghĩa trang nhân dân với gần 1.000 ngôi mộ cũng được đề xuất giữ nguyên và cải tạo thành công viên nghĩa trang. Tuyến đường sát sông được kiến nghị điều chỉnh xa khu dân cư, giữ lại khu đất sản xuất rau.
• Xã Nam Phù và Ô Diên: Người dân yêu cầu làm rõ định hướng dài hạn, thời gian và phạm vi thu hồi đất, phương án di chuyển nghĩa trang, địa điểm tái định cư, nội dung “chỉnh trang có chọn lọc” và phương án chuyển đổi nghề. Đặc biệt, xã Ô Diên đề nghị điều chỉnh tuyến đường ra phía ngoài sông và được tái định cư tại chỗ.

Bên cạnh đó, các cộng đồng dân cư cũng yêu cầu thành phố sớm công khai lộ trình triển khai dự án, làm rõ khu vực triển khai trước, sau, các giai đoạn và mốc thời gian chính để người dân chủ động ổn định cuộc sống.

Phản hồi từ Sở Xây dựng: Nghiên cứu kỹ lưỡng, đảm bảo khả thi

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Đào Minh Tâm khẳng định thành phố đang trong giai đoạn lấy ý kiến dân cư. Chính quyền địa phương được yêu cầu tổng hợp đầy đủ các phản ánh, kiến nghị để hoàn thiện báo cáo theo đúng quy trình pháp luật. Giai đoạn lấy ý kiến dự kiến kết thúc vào ngày 26/9, với phạm vi 126 xã, phường, tập trung vào 16 phường, xã bị ảnh hưởng trực tiếp và 8 phường, xã lân cận.

Cam kết và định hướng quy hoạch

• Đánh giá hiện trạng: Sở Xây dựng đang cập nhật cơ sở dữ liệu để hoàn chỉnh đánh giá hiện trạng, hạn chế thấp nhất tác động đến các công trình, di tích lịch sử, thiết chế văn hóa.
• Lộ trình triển khai: Quy hoạch tuân thủ quy định pháp luật, với các giai đoạn dự báo đến 2035, trung hạn đến 2045 và dài hạn đến 2065. Các nội dung không khả thi sẽ được báo cáo cấp thẩm quyền xem xét, điều chỉnh.
• Chức năng sử dụng đất: Quy hoạch phải tuân thủ quy hoạch tổng thể Thủ đô 100 năm đã được duyệt, hình thành các khu chức năng phục vụ phát triển kinh tế xã hội, tạo lập không gian mới.
• Hạ tầng kỹ thuật: Hạ tầng khung đóng vai trò dẫn dắt. Sở sẽ rà soát, đánh giá mức độ ảnh hưởng và xem xét các phương án đảm bảo hiệu quả kỹ thuật, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến công trình, di tích hiện hữu.
• Di dời nghĩa trang: Thành phố đang chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương xây dựng các khu vực nghĩa trang mới ở các hướng, phục vụ không chỉ dự án sông Hồng mà còn các dự án khác trên địa bàn, đảm bảo cự ly và thuận lợi cho người dân.

Sở Xây dựng cam kết tiếp thu, nghiên cứu các kiến nghị, đề xuất của cộng đồng dân cư để đảm bảo phương án quy hoạch khả thi nhất, hiệu quả nhất và đáp ứng nguyện vọng của thành phố trong việc tạo động lực phát triển.

Góc nhìn chuyên gia: Cân bằng giữa phát triển và bản sắc đô thị

Dự án Trục đại lộ sông Hồng là một tầm nhìn chiến lược, nhưng việc triển khai trong một đô thị có lịch sử hàng nghìn năm như Hà Nội luôn đi kèm với những thách thức phức tạp. Áp lực phát triển kinh tế - xã hội đòi hỏi những công trình hạ tầng quy mô, song giá trị văn hóa, lịch sử và sự ổn định đời sống cộng đồng là yếu tố không thể đánh đổi.

Việc người dân đồng loạt đề xuất không giải tỏa trắng, mà thay vào đó là điều chỉnh tuyến đường và bảo tồn các khu dân cư hiện hữu, cho thấy một nhận thức sâu sắc về giá trị bản sắc. Đây không chỉ là vấn đề về đất đai hay tài sản, mà còn là sự gắn kết với không gian sống, ký ức và văn hóa truyền đời. Một quy hoạch thành công không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế mà còn ở khả năng dung hòa các giá trị này.

Đối với thị trường bất động sản, sự minh bạch trong quy hoạch và lộ trình triển khai là yếu tố then chốt tạo niềm tin. Việc sớm công bố ranh giới các khu vực được giữ lại, phương án tái định cư rõ ràng và công bằng sẽ giảm thiểu rủi ro pháp lý, ổn định tâm lý người dân và thu hút đầu tư bền vững. Các khu vực được bảo tồn, chỉnh trang có chọn lọc, nếu được quy hoạch thông minh, có thể trở thành những điểm nhấn văn hóa độc đáo, gia tăng giá trị cho toàn bộ khu vực ven sông Hồng.

Hà Nội đang đứng trước bài toán lớn: Làm thế nào để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển mà vẫn giữ gìn được “hồn cốt” của một đô thị cổ. Quá trình lắng nghe và điều chỉnh quy hoạch dựa trên ý kiến người dân sẽ là chìa khóa để dự án Trục đại lộ sông Hồng không chỉ là một công trình hạ tầng, mà còn là biểu tượng của sự phát triển hài hòa và bền vững.

Nguồn tổng hợp & tham khảo: https://cafef.vn/nguoi-dan-de-nghi-khong-giai-toa-trang-khu-dan-cu-khi-lam-truc-dai-lo-song-hong-188260911204624851.chn